Από το Broadway Boogie Woogie του Piet Mondrian στις δημιουργίες των μαθητών μας

   Στο μάθημα των Εικαστικών επιχειρήσαμε ένα δημιουργικό πείραμα: να μεταφέρουμε τις αρχές ενός εμβληματικού έργου της μοντέρνας τέχνης στον κόσμο του παιχνιδιού. Αφετηρία μας ήταν το έργο Broadway Boogie Woogie (1942–43), που ανήκει στη συλλογή του Museum of Modern Art στη Νέα Υόρκη. Πρόκειται για ένα από τα τελευταία έργα του Piet Mondrian,

ζωγραφισμένο μετά την εγκατάστασή του στην Αμερική και αποτελεί μια ώριμη διατύπωση των βασικών αρχών του νεοπλαστικισμού. Σε αυτό το έργο, οι οριζόντιες και κατακόρυφες γραμμές δεν είναι απλές γραμμές αλλά αποτελούνται από μικρές λωρίδες και τετράγωνα βασικών χρωμάτων — κόκκινο, μπλε, κίτρινο — πάνω σε λευκό υπόβαθρο. Αυτά τα μικρά χρωματισμένα σχήματα «πηδούν» και αλληλεπιδρούν στο καμβά, δημιουργώντας μία αίσθηση παλλόμενου ρυθμού και οπτικής δόνησης. Παρά το ότι η δουλειά του Mondrian ήταν ιδιαιτέρως αφηρημένη, αυτή η σύνθεση εμπνέεται άμεσα από πραγματικές πηγές: την αστική δομή της πλέξης δρόμων του Μανχάταν (Manhattan grid), όπου οι έντονες γραμμές θυμίζουν τους δρόμους της πόλης και τη μουσική boogie-woogie, ένα είδος τζαζ που αγαπούσε και που έδωσε στο έργο του την αίσθηση ρυθμού και κίνησης. 

Οι μαθητές/τριες κλήθηκαν να σχεδιάσουν περιβάλλοντα παιχνιδιών, φανταστικών ή πραγματικών, είτε ψηφιακά είτε επιτραπέζια, με την προϋπόθεση ότι η δομή θα βασίζεται αποκλειστικά σε οριζόντιες και κάθετες γραμμές, τα σχήματα θα είναι τετράγωνα ή ορθογώνια και η χρωματική παλέτα θα περιορίζεται στα τρία βασικά χρώματα, όπως ακριβώς και ο πίνακας του Μοντριάν. Μέσα σε αυτό το δημιουργικό πλαίσιο αναπτύχθηκαν ήρωες, διαδρομές, προκλήσεις και αφηγήσεις που διατηρούσαν την καθαρότητα της γεωμετρίας και ταυτόχρονα απέπνεαν ζωντάνια. Οι πίστες απέκτησαν σαφή αρχιτεκτονική λογική, οι ήρωες εντάχθηκαν οργανικά στο πλέγμα και κάθε διαδρομή απέκτησε ρυθμό, ζωντάνια και κίνηση.

Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό όχι μόνο αισθητικά αλλά και εννοιολογικά. Οι μαθητές κατανόησαν ότι η τέχνη δεν είναι απλώς αναπαράσταση, αλλά σύστημα κανόνων, δομή, ρυθμός, επιλογή. Η συνάντηση της μοντέρνας τέχνης με τη λογική του παιχνιδιού ανέδειξε ότι η αφαίρεση δεν είναι απομάκρυνση από την πραγματικότητα αλλά ένας άλλος τρόπος οργάνωσής της. Ο Mondrian οργάνωσε τον καμβά του όπως μια πόλη που πάλλεται από ενέργεια. Οι μαθητές οργάνωσαν το περιβάλλον των παιχνιδιών τους όπως κόσμους που περιμένουν να εξερευνηθούν. Και στις δύο περιπτώσεις, η εικαστική γλώσσα έγινε γλώσσα ρυθμού. Και μέσα σε αυτά τα «όρια», η φαντασία βρήκε χώρο να κινηθεί.

Μάθημα: Εικαστικά

Τάξεις: Α’ - ΣΤ´

Εκπαιδευτικός: Χριστίνα Φωτοπούλου